Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Katowicach wydał zarządzenie w sprawie utworzenia rezerwatu przyrody „Głębokie Doły im. prof. Floriana Celińskiego”. Nowa forma ochrony obejmie 183,65 ha lasów Nadleśnictwa Rybnik, położonych na terenie Rybnika oraz gminy Czerwionka-Leszczyny, w tym w rejonie Książenic. Zarządzenie zacznie obowiązywać 6 października 2026 roku.
Rezerwat składa się z trzech enklaw, a wokół niego ustanowiono otulinę o powierzchni ponad 172 ha. Całość znajduje się w granicach Parku Krajobrazowego „Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich”. Celem utworzenia rezerwatu jest zachowanie cennego ekosystemu leśnego, w tym buczyn, terenów źródliskowych, dolin potoków, wąwozów, starych drzew oraz siedlisk wielu gatunków zwierząt.
Konsultacje miały wpływ na ostateczne zasady
Temat utworzenia rezerwatu wzbudził wiosną duże zainteresowanie mieszkańców naszego regionu. Konsultacje społeczne prowadzone były od 17 marca do 8 kwietnia. Jednym z najważniejszych tematów była możliwość dalszego korzystania z Głębokich Dołów przez osoby, które od lat spacerują po tym terenie, jeżdżą na rowerach, zbierają grzyby czy wychodzą do lasu z psami.
W Książenicach temat był również szeroko omawiany podczas Zebrania Wiejskiego, na które zaproszeni zostali przedstawiciele Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska oraz Gminy i Miasta Czerwionka-Leszczyny. Mieszkańcy mieli możliwość przedstawienia swoich uwag i obaw dotyczących przede wszystkim przyszłej dostępności lasu i ograniczeń związanych z utworzeniem rezerwatu.
Ostatecznie część zgłaszanych postulatów została uwzględniona. Głębokie Doły nie zostaną całkowicie zamknięte dla mieszkańców. Na terenie rezerwatu przewidziano możliwość ruchu pieszego i rowerowego, a w wyznaczonych miejscach również spacerowania z psami oraz zbierania grzybów. Korzystanie z lasu będzie jednak odbywać się zgodnie z zasadami udostępnienia obowiązującymi na terenie rezerwatu.
Ponad 30 lat starań
Pomysł objęcia Głębokich Dołów ochroną nie jest nowy. Starania w tym kierunku rozpoczęły się już na początku lat 90. XX wieku. Obszar od dawna wskazywany był jako cenny przyrodniczo ze względu na zachowane fragmenty lasów o naturalnym charakterze, stare drzewa, źródliska i doliny potoków.
Na terenie Głębokich Dołów występuje również wiele cennych gatunków zwierząt. Wśród nich wymieniane są m.in. zgniotek cynobrowy, szklarnik leśny, żaba zwinka, siniak, muchołówka białoszyja, gąsiorek, orzesznica oraz osiem gatunków nietoperzy. Istotnym elementem chronionego ekosystemu jest także martwe drewno, będące siedliskiem wielu grzybów, owadów i innych organizmów.
Utworzenie rezerwatu kończy trwającą wiele miesięcy lokalną dyskusję dotyczącą przyszłości Głębokich Dołów. Z punktu widzenia mieszkańców Książenic szczególnie istotne jest to, że przy ustalaniu zasad funkcjonowania rezerwatu uwzględniono część uwag zgłoszonych podczas konsultacji, dzięki czemu teren nadal będzie mógł być wykorzystywany do rekreacji – na zasadach określonych dla nowego rezerwatu.
Symboliczne otwarcie
6 października odbyło się uroczyste otwarcie rezerwatu przyrody „Głębokie Doły im. prof. Floriana Celińskiego”, obejmującego ponad 180 ha cennych lasów Nadleśnictwa Rybnik, w tym tereny położone w Książenicach. To już 71. rezerwat przyrody w województwie śląskim.






Nowy rezerwat, będący 71. tego typu obszarem chronionym w województwie śląskim, powstał przede wszystkim w celu zachowania cennych ekosystemów leśnych. Szczególną wartość przyrodniczą Głębokich Dołów stanowią stare buczyny, a także doliny potoków, wąwozy, tereny źródliskowe oraz siedliska wielu rzadkich gatunków roślin i zwierząt. Nazwa rezerwatu upamiętnia profesora Floriana Celińskiego, współautora jednego z pierwszych opracowań dokumentujących walory przyrodnicze tego obszaru.
Więcej informacji
Materiały dotyczące konsultacji, dokumentację oraz zestawienie zgłoszonych uwag można znaleźć na stronie Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Katowicach:
RDOŚ Katowice – konsultacje dotyczące „Głębokich Dołów”
Oficjalny komunikat RDOŚ Katowice – „Głębokie Doły” pod ochroną